Budując nowy dom Inwestor staje przed dylematem dotyczącym rodzaju urządzenia grzewczego jakie zostanie zainstalowane w budynku. W przypadku termomodernizacji starszych obiektów, obejmującej często docieplenie połączone z wymianą źródła ciepła niepewność właścicieli dotyczących tego kroku podsycają dodatkowo enigmatyczne kryteria dostępnych programów wsparcia i brak specjalistycznej wiedzy odnośnie techniki instalatorskiej. W poniższym wpisie w sposób uproszczony wyjaśnimy informacje kryjące się za etykietami energetycznymi pomp ciepła.
Etykiety energetyczne i ich znaczenie
Przepisy europejskie od 2015 roku nałożyły na producentów obowiązek umieszczania informacji na temat efektywności energetycznej urządzeń grzewczych, podobnie jak miało to miejsce w przypadku sprzętu AGD od końca lat 90ych ubiegłego wieku. Instalatorzy zaś powinni udostępnić klientowi końcowemu informacje na temat sprawności całego systemu (zestawu) przez nich zamontowanego.
Obecnie zakres klas oznaczany jest w zakresie od D do A+++. Jakie urządzenia mogą znaleźć się w poszczególnych zakresach?
- A+++ Gruntowe i powietrzne pompy ciepła o najwyższej sprawności;
- A++ i A+ Powietrzne pompy ciepła elektryczne i gazowe, kogeneracja gazowa, technologie hybrydowe (kotły gazowe z pompą ciepła lub kolektorami słonecznymi) a także kotły na biomasę w tym pellet kondensacyjne i nie;
- A Kotły kondensacyjne na gaz i olej;
- B i C Kotły na paliwa stałe (węgiel), technologia kotłów niekondensacyjnych;
- D Kotły elektryczne i inne kotły niekondensacyjne o najniższej sprawności
Co istotne klasa sezonowej efektywności energetycznej dla pompy ciepła przyznawana jest na podstawie sezonowej efektywności energetycznej wyznaczonej wyłącznie dla klimatu umiarkowanego. Polska i większość Europy znajduje się jednak w klimacie chłodnym, choć w miarę postępujących zmian klimatycznych dyskusja na ten temat jest w pełni uprawniona.
Etykiety efektywności energetycznej pomp ciepła różnią się ponadto swoją formą w zależności od zastosowania, nieco inne dla urządzeń służących jedynie do ogrzewania pomieszczeń, a inne dla dwufunkcyjnych źródeł ciepła podgrzewających również wodę użytkową. W przypadku urządzeń dwufunkcyjnych oprócz klasy efektywności pompy ciepła dla zasilania c.o. średniotemperaturowego znajdzie się analogiczna informacja dla trybu c.w.u. wraz z informacją o profilu poboru. Urządzenia jednofunkcyjne, w miejscu informacji o c.w.u. zazwyczaj podają zaś informacje o klasie efektywności zasilania niskotemperaturowego c.o.
Sezonowa efektywność ogrzewania pomieszczeń, a sezonowy współczynnik efektywności (SCOP)
Są to informacje zapisane w karcie katalogowej urządzenia, na etykiecie energetycznej są podawane w sposób uproszczony właśnie w formie nadanej klasy energetycznej. Oba powyższe terminy choć brzmią podobnie i są od siebie ściśle zależne nie opisują dokładnie tego samego.
Sezonowa efektywność (sprawność ηs) ogrzewania pomieszczeń
To stosunek ilości energii cieplnej, jaką wytworzymy w ciągu roku do zużycia energii pierwotnej na pokrycie tego procesu. Energia pierwotna w tym przypadku mówi o teoretycznym obciążeniu środowiska naturalnego i uwzględnia również straty na wytworzeniu i transporcie energii. W przypadku pomp ciepła sezonowa efektywność ogrzewania pomieszczeń (uwzględniająca zużycie energii pierwotnej) mieści się w zakresie od 98 do ponad 150 %.
Sezonowy współczynnik efektywności energetycznej SCOP
To stosunek ilości energii cieplnej jaką uzyskamy w ciągu roku do energii elektrycznej doprowadzonej do zasilenia pompy ciepła (z pominięciem strat na jej wytworzeniu i transporcie, niezależnych od użytkownika). SCOP podaje się nie w procentach, a w liczbach dziesiętnych, np. 3,65 (czyli po przeliczeniu 365%), w praktyce oznacza to, że wydatkując 1 kWh na zasilanie pompy ciepła (sprężarki) w ujęciu rocznym uzyskamy średnio 3,65 kWh ciepła. Wartość ta może wydawać się pozornie nielogiczna, jednak ciepło jakie oddaje pompa ciepła nie pochodzi z przekształcenia energii elektrycznej, a z energii cieplnej zawartej w powietrzu zewnętrznym (lub gruncie). Energia elektryczna jest jednak potrzebna do zasilania sprężarki pompy ciepła, która umożliwia transfer ciepła z ośrodka o niższej temperaturze do medium o podwyższonej temperaturze.
Przeliczanie sezonowej efektywności na SCOP
W uproszczeniu SCOP to sezonowa efektywność ogrzewania pomieszczeń (ηs) x 2,5.
Dociekliwi odniosą się zaś do dokładnych zapisów normy PN14825, a więc:
- pompy ciepła typu solanka/woda: SCOP = (ηs + 8%) x 2,5,
- pompy ciepła typu powietrze/woda: SCOP = (ηs + 3%) x 2,5.
Profil obciążenia CWU
Dla urządzeń dwufunkcyjnych, które oprócz ogrzewania pomieszczeń służą również do przygotowania ciepłej wody użytkowej wyznaczono również aż 10 możliwych profili obciążenia, a informacja o możliwościach wybranego urządzenia umieszczana jest obok klasy efektywności energetycznej dla c.w.u. Profile obciążenia zgodnie z rozporządzeniem nr 814/2013 do dyrektywy 2009/125/WE – ErP określa się w zakresie od 3XS do 4XL. Zależność jest tu podobna jak w przypadku odzieży – mniejsze profile (rozmiary) służą zaspokojeniu mniejszych potrzeb, a wyższe większych (zużycia c.w.u. lub gabarytów klienta w sklepie z ubraniami). Jak profile obciążenia c.w.u. określają preferowany zalecany sposób użytkowania?
- 3XS: Zastosowanie: umywalka. Rodzaj poboru: mycie rąk,
- S: Zastosowanie: kawalerka (krótki prysznic). Rodzaj poboru: mycie naczyń, krótki prysznic,
- L: Zastosowanie: duża rodzina (4-6 osób). Rodzaj poboru: Mycie naczyń, prysznic, codzienne dwie kąpiele w wannie,
- XL Zastosowanie: Bardzo duża rodzina(powyżej 6 osób). Rodzaj poboru: Mycie naczyń, prysznic, codzienne kilka kąpieli w wannie,
Z powyższych można wywnioskować, że szukając właściwej pompy ciepła powinniśmy kierować się w pierwszym kroku deklarowanym profilem obciążenia (przynajmniej niezbędnym minimum do pokrycia naszych potrzeb bytowych), a następnie porównywać klasy efektywności urządzeń w ramach jednego profilu poboru. Możemy również porównać efektywność energetyczną urządzeń w ramach różnych profili obciążenia, w tym celu należy posłużyć się specjalnymi tabelami z dokładnymi informacjami o sprawnościach (w %) możliwych do osiągnięcia w ramach poszczególnych klas.
Pompa ciepła o podwyższonej klasie efektywności energetycznej
Jak już wiemy klasy efektywności energetycznej pomp ciepła zawierają się w skali od najniższej A+ do najwyższej A++. Programy wsparcia, takie jak Czyste Powietrze upowszechniły jednak określenie „podwyższonej klasy efektywności energetycznej”. Oznacza ono urządzenie o klasie przynajmniej A++. W przypadku pomp ciepła powietrze/woda w programie Czyste Powietrze są one objęte wyższym dofinansowaniem niż urządzenia o klasie A+. Jest to zachęta do montażu urządzeń o wysokiej sprawności, które dzięki swojej wysokiej energooszczędności przekładają się na niższe rachunki za energię dla Beneficjentów. Urządzenia powinny być ponadto ujęte w ramach listy ZUM, zawierającej źródła ciepła o potwierdzonych niezależnymi badaniami parametrach.
Pompy ciepła o podwyższonej klasie efektywności energetycznej, co najmniej A++ stanowią szczególnie dobry wybór dla starszych, modernizowanych budynków, w przypadku których ich przewagi będą wyraźnie widoczne.
Chcesz wiedzieć , czy Twój budynek jest gotowy na zasilanie pompą ciepła, lub planujesz pozyskać dofinansowanie do wymiany źródła ogrzewania? Przeprowadź z nami audyt energetyczny i dowiedz się więcej na temat praktycznych aspektów montażu nowoczesnych technologii grzewczych.
Podsumowanie
Etykiety energetyczne stały się nieodłącznym elementem naszej codzienności, zarówno w przypadku urządzeń AGD i RTV jak również źródeł ciepła w naszych budynkach. Nie ulega wątpliwości, że nowoczesne technologie grzewcze oparte o pompy ciepła wymagają szczególnej uwagi w zakresie doboru urządzeń. Niewątpliwą pomocą w tym zakresie są właśnie etykiety energetyczne, które oprócz powyżej omówionych zawierają również szereg innych interesujących informacji, niebędących jednak przedmiotem dzisiejszego wpisu. Liczymy, że dzisiejsza lektura pomoże w świadomym wyborze źródła ogrzewania, odczarowując jednocześnie niektóre z mitów jakie wokół pomp ciepła narosły w ostatnich latach.